แม้กัมพูชาปิดปากคนเห็นต่าง ภรรยาฝ่ายค้านก็ยังลับคมการต่อต้าน

ยีน สเรย์ ยัน ภรรยาของซุน จันธี อดีตผู้นำพรรคพลังชาติ (National Power Party – NPP) ขณะกำลังนั่งอุ้มลูกชายวัยสี่เดือนของเธอ (ซุน ยีน เธียน) ในห้องเช่าที่พนมเปญ วันที่ 24 พฤษภาคม 2568 ภาพโปสเตอร์ของซุน จันธีแขวนอยู่บนผนัง ภาพ : รูน รี/HaRDstories

พวกเขาเสียบ้าน เสียงานและความปลอดภัย แต่ภรรยาฝ่ายค้านกัมพูชาไม่ยอมสิ้นหวัง ในขณะที่การสอดแนมเข้มงวดขึ้นและพื้นที่มีส่วนร่วมทางการเมืองลดลง ผู้หญิงเหล่านี้เป็นตัวแทนการต่อต้านของประเทศที่แม้เสียงอาจไม่ได้ดังแต่ก็ไม่ยอมจำนน

 

ยีน สเรย์ ยัน (Yean Srey Yan) ไม่ได้ตกแต่งห้องเช่าห้องใหม่ในเมืองหลวงกัมพูชาของเธอมากนัก พื้นที่กว้างสี่เมตรยาวแปดเมตรอาจรู้สึกแน่น แต่ไม่ได้มีอะไรมากไปกว่าตู้เสื้อผ้า เตาแก๊สพกพา เครื่องครัว และเตียงที่เธอนอนกับลูกพี่ลูกน้องและลูกชายอายุสี่เดือนของเธอ

ของประดับเพียงอย่างเดียวที่เธอยอมให้มีก็คือ โปสเตอร์ขนาดใหญ่รูปสามีเธอ ซุน จันธี (Sun Chanthy) ผู้ร่วมก่อตั้งพรรคพลังชาติแห่งกัมพูชา (Nation Power Party – NPP) ซึ่งถูกคุมขังหลังการจับกุมในเดือนพฤษภาคม 2567

ตอนที่เธอย้ายเข้ามาที่อพาร์ทเมนท์แห่งนี้ในพนมเปญ เธอบอกเจ้าของห้องว่าเธอเป็นใคร และบอกว่าอาจมีคนแปลกหน้ามาเยี่ยมเธอบ้าง อย่างนักข่าวจากฮาร์ดสตอรี่ที่เข้าไปในเดือนมิถุนายน เธอเริ่มบอกเจ้าของห้องเช่นนี้หลังต้องออกจากห้องเช่าเก่า นักข่าวเข้าไปหาเธอที่นั้นไม่นานหลังจากเธอคลอดลูก สายเรียกเข้าและข้อความเป็นสิบๆ ฉบับจากเจ้าของห้องเช่าเก่าของเธอดังขึ้นมา เธอนึกถึงคำที่เคยโดนบอก “เธอเป็นเมียผู้นำฝ่ายค้าน ฉันให้เธอเช่าห้องต่อไม่ได้หรอก”

สเรย์ ยันเข้าใจดี เธอไม่โทษเจ้าของห้องซึ่งอาจโดนกดดันจากทางการให้มาไล่เธออีกต่อ แต่เธอก็ตัดสินใจว่าจะไม่ปิดบังว่าสามีเธอเป็นใคร — หรือว่าเธอเป็นใคร

ในขณะที่พื้นที่มีส่วนร่วมทางการเมืองของกัมพูชานั้นลดถอยลง ภรรยาของนักการเมืองฝ่ายค้านปฏิเสธไม่ยอมจำนนต่อความยากลำบากที่พวกเธอเผชิญ พวกเธอแสดงให้เห็นถึงความยืดหยุ่นอย่างน่าทึ่งในการทำงานช่วยเหลือสามีในเรือนจำ ในขณะที่บางคนเองก็สร้างเครือข่ายอย่างแคมเปญ “ผู้หญิงวันศุกร์” เพื่อช่วยเหลือกันเอง

เสรย์ ยัน บอกว่าปัญหาเกิดขึ้นก่อนที่สามีเธอจะโดนจับกุมไปครั้งแรกเสียอีก ตอนที่พวกเขาเดินทางไปเจอสมาชิกพรรคคนอื่นหรือเดินทางกลับบ้านเกิดที่จังหวัดกำปงธม ก็มีคนขี่มอเตอร์ไซค์ตามพวกเขาแล้ว

สามีของเธออยู่ในกลุ่มนักการเมืองอาวุโสที่ก่อตั้งพรรคพลังชาติ (NPP) ในเดือนตุลาคม 2566 ไม่นานหลังจากนั้น พรรคแสงเทียน (Candlelight Party) ซึ่งเป็นพรรคฝ่ายค้านอีกพรรคก็ถูกกันไม่ให้ลงเลือกตั้งระดับประเทศในปี 2566

จันธีถูกตั้งข้อหายุยงปลุกปั่นในเดือนพฤษภาคม 2567 — ข้อกล่าวหาที่พบได้บ่อยสำหรับคนที่เป็นฝ่ายค้าน ในเดือนธันวาคม เขาถูกสั่งจำคุกสองปี ปรับเป็นจำนวนเงิน 1,000 เหรียญดอลลาร์สหรัฐ (32,700 บาท) และถูกเพิกถอนสิทธิดำรงตำแหน่ง ความผิดของของเขาน่ะหรือ ก็คือการวิจารณ์โครงการสวัสดิการสังคมบัตรผู้มีรายได้น้อย (IDPoor) และอภิปรายประเด็นทางสังคมกับผู้สนับสนุนเขาระหว่างการเดินทางที่ญี่ปุ่น

การจับกุมสมาชิกพรรค NPP ถูกมองว่ามีแรงจูงใจทางการเมือง โดยเฉพาะหลังจากที่พวกเขาปฏิเสธการเข้าร่วมพรรคประชาชนกัมพูชา (Cambodian People’s Party) ซึ่งอยู่ในอำนาจ

สเรย์ ยันบอกว่า จันธีตัดสินใจไม่อุทธรณ์เพราะเขาเห็นว่าศาลคงมีอคติ สามีของเธอยกประเด็น IDPoor ขึ้นมาเพราะมีหลายคนกังวลและมาบอกเขา เนื่องจากไม่กล้าพูดกันเอง

“พวกนั้นจับเขาไปตอนเขายกประเด็นนี้ขึ้นมา ฉะนั้นเราก็เห็นกันอยู่ว่าสังคมปัจจุบันเป็นอย่างไรและเราอยากเปลี่ยนแปลงอะไร?”

 

ช่วยเหลือนักโทษ

เรือนจำประจำจังหวัดโพธิสัตว์ (โปซัต) อยู่ห่างจากพนมเปญสามชั่วโมง ไม่ง่ายเลยสำหรับสเรย์ ยันที่มีลูกอ่อนจะเดินทางไปเยี่ยม หลังคลอดมา จันธีได้พบลูกชายแค่เพียงสามครั้งเท่านั้น “เวลาเห็นหน้าลูก เขาก็น้ำตาไหลเลย”

“เขาโดนทางการจับไปตอนพี่ท้องแค่สี่อาทิตย์เอง” สเรย์ ยันบอก จันธีโดนจับตัวไปแค่สามวันหลังเขาทราบว่า ภรรยากำลังตั้งครรภ์ลูกคนแรกของทั้งคู่

ไม่ต่างกันกับสเรย์ ยัน สมาชิกในครอบครัวของนักเคลื่อนไหวทางการเมืองคนอื่นก็บอกว่าพวกเขาถูกจับตามองและรู้สึกถูกคุกคาม จนสงสัยว่าทางการต้องการกดดันให้พวกเขาล้มเลิกความตั้งใจทางการเมืองหรือเปล่า

Related Stories

ปรม จันทา (Prum Chantha) ใช้ชีวิตใต้การสอดแนมมาหลายปี สามปีก่อน ทางการติดตั้งกล้องวงจรปิดเพื่อจับตาแฟลตที่พักของเธอ พวกเขาบอกว่าติดกล้องพวกนั้นเพื่อ “ความปลอดภัยของชุมชน” และสัญญาว่าจะติดบนถนนเพิ่มอีก แต่ก็ไม่เห็นมีกล้องเพิ่ม — มีเพียงแค่กล้องเดียวที่คอยสอดส่องแฟลตของเธอเท่านั้น

กุมเพีย (Kumphear) สามีของจันทาเป็นสมาชิกอาวุโสของพรรคกู้ชาติกัมพูชา (Cambodian National Rescue Party – CNRP) ซึ่งถูกศาลฎีกาสั่งยุบพรรคในปี 2560 เขาหนีมาไทยทันทีหลังพรรคถูกสั่งยุบ และอยู่ต่ออีกประมาณสามเดือน ก่อนกลับไปเจอผู้สนับสนุนพรรค CNRP คนอื่น เขาถูกสั่งฟ้องข้อหายุยงปลุกปั่นในปี 2562 เขายังหนีต่อไปจนถูกจับกุมในอำเภอบาตี จังหวัดตาแก้วในเดือนพฤษภาคม ปี 2563 คมพระถูกตัดสินจำคุกหกปีข้อหายุยงปลุกปั่น วางแผนและกระทำความผิดอาญาอุกฉกรรจ์

ทางการพนมเปญไปเยี่ยมบ้านของจันทาเป็นประจำ เวลาที่มีกิจกรรมใหญ่ระดับนานาชาติ เช่น ครั้งที่ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา โจ ไบเดน เข้าร่วมการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียนในปี 2565

“พวกเขาเอาเก้าอี้พับมาวางไว้ [สำหรับคนเฝ้านั่ง] นั่งหน้าบ้านพี่ทั้งวันทั้งคืน แล้วไม่ให้เราไปไหนเลย” จันทาบอก เธอเชื่อว่าเรื่องนี้เกิดขึ้นหลังจากอดีตรองรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของสหรัฐอเมริกา เวนดี้ เชอแมน (Wendy Sherman) พบกม โสคา (Kem Sokha) หัวหน้าพรรค CNRP ที่ถูกยุบไปเป็นการส่วนตัว ในเดือนมิถุนายน 2564

หลังจากสามีเธอถูกจับกุม ความรับผิดชอบทุกอย่างในครอบครัวก็ตกอยู่กับเธอ นอกจากการดูแลแม่ที่ป่วยและบรรดาลูกชายแล้ว เธอก็ยังออกไปประท้วงและเรียกร้องให้ปล่อยตัวคมพระ

สามีของเธอไม่ใช่คนเดียวที่ถูกจับกุมกัก โสวรรณชัย (Kak Sovannchhay) ลูกชายคนหนึ่งของจันทา ก็ถูกคุมขังแปดเดือนหลังถูกกล่าวหาว่าทำให้เจ้าพนักงานเสื่อมเสียชื่อเสียงในแชทกลุ่มเทเลแกรม (แอพส่งข้อความคล้ายไลน์) ที่เขาปกป้องพ่อตัวเอง ลูกชายคนนี้มีอาการออทิสติก — ซึ่งเกี่ยวกับความหลากหลายของระบบพัฒนาการทางสมอง — และขณะนั้น เขาอายุแค่เพียง 16 ปี

ออม สัม อาด (Am Sam Art) ผู้อำนวยการปฏิบัติการที่ลิคาโด (LICADHO) องค์กรสิทธิมนุษยชนของกัมพูชา อธิบายว่า ภรรยาของพรรคฝ่ายค้านเผชิญการคุกคามสิทธิพื้นฐานของประชาชนคนหนึ่ง เมื่อไรก็ตามที่คุยกับสื่อ พวกเขามักถูกทางการสอดแนม คุกคามและข่มขู่ นี่เป็นข้อสังเกตจากการทำงานประเด็นสิทธิมนุษยชนในกัมพูชามากว่า 27 ปี

สัม อาดชี้ว่าหลักฐานก็คือข้อหาที่ฟ้องลูกชายจันทา “ข้อกล่าวหาไม่ได้ [มีน้ำหนัก] มากพอ ทางการใช้ข้อความเทเลแกรมส่วนตัวเป็นฐานการกล่าวหา”

สัม อาดกล่าวว่า ถึงแม้พรรคการเมืองในกัมพูชาจะมีหลายพรรค แต่สิทธิการมีส่วนร่วมทางการเมืองก็ยังจำกัดอยู่ดี

“สมาชิกพรรคฝ่ายค้านมักถูกฟ้องคดีอาชญากรรมบ่อยครั้ง และสำหรับคนที่แค่คุยกับสื่อก็ถูกดำเนินคดี  อย่างสมาชิกพรรคพลังชาติก็เหมือนกัน” เขาอธิบาย “ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า พื้นที่เสรีภาพทางการเมืองนั้นลดถอยลงอย่างแน่นอน”

ในรายงานปี 2568 ฟรีดอมเฮาส์ (Freedom House) ได้จัดลำดับกัมพูชาว่าเป็นประเทศ “ไม่เสรี” เมื่อพิจารณาคะแนนต่ำของประเทศในด้านเสรีภาพระดับโลก เสรีภาพของพลเมืองและเสรีภาพในอินเตอร์เน็ต ในมาตรฐานสิทธิทางการเมืองทั้งหมด 40 ด้าน กัมพูชาทำตามมาตรฐานได้แค่สี่ด้าน 

Stay Informed!

Subscribe to our newsletter to receive our latest stories direct to your inbox.

รายงานของฟรีดอมเฮาส์พบว่า ใต้การปกครองพรรคเดียว พรรคประชาชนกัมพูชาใช้ความรุนแรง การข่มขู่ และการดำเนินคดีโดยมีเป้าประสงค์ทางการเมืองเพื่อกดดันฝ่ายค้าน สื่ออิสระและผู้ประท้วง

 

เมื่อเงินตึงมือ

หลังคลอดได้สี่เดือน สเรย์ ยันก็ยังไม่สามารถทำงานเต็มเวลาได้ แต่เธอก็ต้องหาเงิน — เพื่อตัวเธอเอง ลูกชายของเธอและสามีของเธอ

“หาค่าใช้จ่ายแต่ละวันนี่ยากมาก” เธอบอกและเสริมว่า เธอนำที่ดินในกำปงธมไปประกาศขายหลังจากต้องใช้เงินเก็บของทั้งคู่จนหมด “พี่ใช้เงินเดือนละ 800,000 เรียล (6,500 บาท) ไปกับเขา ในคุกของทุกอย่างแพงมาก” 

เสรย์ ยันเปิดร้านค้าออนไลน์ขายกระเป๋าผู้หญิงดีไซน์เนอร์มือสอง ซึ่งเธอซื้อจากพ่อค้าคนกลางและขายต่อในโซเชียลมีเดีย ถึงแม้ว่าเธอจะเริ่มทำธุรกิจนี้ก่อนสามีถูกจับกุม มันก็ยังลำบาก เธอขายกระเป๋าได้แค่อาทิตย์ละใบสองใบเท่านั้น ลูกค้าก็มักจะเป็นคนที่รู้สถานการณ์ของเธออยู่แล้ว

จันทาขายบ้านของครอบครัวไปตอนสิ้นปี 2563 หลังใช้เงินเก็บไปจนหมด ในช่วงการระบาดโควิด-19 เธอตกงานจากตำแหน่งผู้จัดการร้านอาหาร

“เอาตัวรอดต่อไปไม่ไหวแล้ว [ทางการเงิน]” เธอบอก “นี่ก็ย้ายลูกจากเอกชนมาโรงเรียนรัฐ”

จันทาก็ต้องคอยส่งเงินให้สามีเธอในเรือนจำ ไม่ต่างกันกับสเรย์ ยัน ค่าใช้จ่ายอยู่ที่ประมาณ 400 เหรียญดอลลาร์สหรัฐต่อเดือน (13,000 บาท)

เธอและหลานชายของเธอเคยลงทุนในธุจกิจการพิมพ์ ซึ่งตอนนี้คอยช่วยจุนเจือทั้งคู่ แต่ธุรกิจการพิมพ์ก็กำลังลำบาก และต้องขอบคุณญาติของเธอที่ยังทำให้เธอดูแลค่าใช้จ่ายต่างๆ ของโรงเรียนได้

“ลูกชายพี่กับตัวพี่ก็โอเคนะ มีอะไรก็กินไป” จันทาบอกและเสริมว่าที่บ้านไม่ยอมกินอะไรติดหรูเลยสักนิด “เราก็เก็บเงิน ช่วงนี้หน้าทุเรียน แต่ก็ทำใจซื้อไม่ลงหรอก”

 

ยืดหยุ่นและรับมือ

แม้ครอบครัวฝ่ายค้านหลายครอบครัวจะเงียบไปหลังสมาชิกถูกจับกุม สเรย์ ยันและจันทานั้นเลือกเดินอีกทาง

ผู้หญิงทั้งสองคนนี้ปฏิเสธไม่ยอมจำนน หลังสามีถูกคุมขังจากการวิจารณ์พรรคที่อยู่ในอำนาจและการรณรงค์ให้ปฏิรูปอย่างเป็นประชาธิปไตย จันทาก็กลายเป็นอีกหนึ่งแรงผลักดันเบื้องหลังแคมเปญผู้หญิงวันศุกร์ (Friday Women Campaign) กลุ่มผู้หญิงที่เรียกร้องให้ปล่อยตัวสามีของพวกเธอ สมาชิกกลุ่มต่างเผชิญการคุกคามโดยตรงกับตัว แต่จันทาเปลี่ยนความเศร้าโศกของเธอให้เป็นแรงรวมตัวต่อต้าน

เธอคอยหนุนให้ภรรยาคนอื่นออกมาพูดเกี่ยวกับสถานการณ์ของพวกเธอในพื้นที่สาธารณะ เปลี่ยนจากการสนับสนุนเงียบๆ มาเป็นการรณรงค์เปล่งเสียงให้ปล่อยตัวสามี

“ตอนแรกนะ ก็ร้องไห้กันตลอด” จันทานึกย้อนถึงผู้หญิงที่สมาชิกครอบครัวถูกขังในเรือนจำ “พี่ก็บอกไปว่า ‘อย่าให้ความกลัวมาควบคุมเรา เราต้องพูด ต้องบอกอะไรสักอย่าง’ หลังจากนั้น พวกเขาก็กล้าพูด กล้าเรียกร้อง กล้าประท้วง”

จันทาบอกว่าเธอได้ไอเดียสำหรับกลุ่มนี้ขึ้นมา หลังเห็นว่าภรรยาหลายคนเรียกร้องให้ปล่อยตัวสามีพวกเธอ แต่ก็เรียกร้องกันแบบโดดๆ เธอรวบรวมเบอร์โทรศัพท์และสร้างเครือข่าย หลังเปิดตัวในปี 2564 แคมเปญผู้หญิงวันศุกร์ได้รับความสนใจในระดับโลก สร้างชื่อเสียงและขวัญกำลังใจในระดับนานาชาติ และได้รับการสนับสนุนจากประเทศประชาธิปไตยผ่านการประชุมและการออกแถลงการณ์

ผ่านแคมเปญนี้  จันทาช่วยให้เสียงภรรยาของนักการเมืองเหล่านั้นได้ถูกรับฟัง จันทาพาพวกเธอไปสถานทูตเพื่อแสดงความกังวล “ใครจะทำล่ะ ถ้าเราไม่ทำ” เธอถาม

ในช่วงแรก มีครอบครัวฝ่ายค้าน 35 คนที่พ่อหรือสามีถูกคุมขังเข้าร่วม แต่จำนวนก็ค่อยๆ น้อยลง หลังบางคนหันไปเข้าร่วมพรรคที่กุมอำนาจอยู่  จันทาเสนอว่าให้บางคนคอยสนับสนุนกลุ่มโดยไม่ต้องออกหน้าได้ ด้วยความกลัวว่าจะถูกคุกคาม

จันทาบอกว่า กลุ่มนี้ก็ยังดำเนินการอยู่ ถึงแม้ว่าสมาชิกจะมีปัญหาด้านการเงินและสุขภาพก็ตาม

นับตั้งแต่นั้น จันทาก็เปลี่ยนกลยุทธ์ เธอหันไปพบผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่ต้องการทำให้สถานการณ์การเมืองของกัมพูชาดีขึ้นและพบตัวแทนจากสหภาพยุโรป สหราชอาณาจักร สหรัฐอเมริกาและประเทศอื่นๆ ในภูมิภาค

“ทุกวันนี้ พี่ เมียจันธีและเมียคนอื่นๆ [ของสมาชิกฝ่ายค้านที่ถูกคุมขัง]

ก็เจอกับสถานทูตสหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศส สหราชอาณาจักร เยอรมนี ญี่ปุ่นและยุโรปเพื่ออัพเดทกิจกรรมเราให้เขาฟัง” เธอบอก

แต่การเป็นที่รู้จักในระดับนานาชาติก็มีราคาของมัน ฟิล โรเบิร์ตสัน (Phil Robertson) ผู้อำนวยการองค์กรรณรงค์สิทธิมนุษยชนและแรงงาน (Asia Human Rights and Labour Advocates) ตั้งข้อสังเกตว่า กลุ่มผู้หญิงวันศุกร์พบเจอการคุกคามและข่มขู่มากกว่าใคร

“รัฐบาลต้องการเชือดไก่ให้ลิงดูผ่านพวกเขา ครอบครัวนักโทษทางการเมืองครอบครัวอื่นจะได้ไม่กล้าออกมาปฏิบัติการต่อต้านแบบเดียวกัน” โรเบิร์ตสันบอก เขาบอกด้วยว่าครอบครัวผู้เห็นต่างครอบครัวอื่นๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ก็เจอการคุกคามคล้ายๆ กัน

โรเบิร์ตสันรู้สึกว่ารัฐบาลจากอเมริกาเหนือ ยุโรป ออสเตรเลียและรัฐบาลอื่นๆ ควรทำอะไรมากกว่านี้ เพื่อสนับสนุนคู่สมรสและลูกที่ยกกรณีคนที่พวกเขารักขึ้นเป็นกรณีตัวอย่าง

“ถ้ารัฐบาลกัมพูชาไม่พร้อมฟัง รัฐบาลที่คิดคล้ายกันกับเราก็ควรทำงานร่วมมือกันมุ่งเป้าไปที่โครงการที่รัฐบาลกัมพูชาสนใจ และออกเงื่อนไขให้แก้ไขสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในกัมพูชาให้ดีขึ้น”

 

ไม่เสียดายอะไร

จันทารู้ดีว่า เธอและนักเคลื่อนไหวทางการเมืองคนอื่นอาจเดินทางออกนอกประเทศหรือเข้าร่วมพรรคที่ปกครองอยู่เพื่อความปลอดภัยของพวกเขา แต่หากตัดสินใจเช่นนั้น มันก็ไม่ได้เปลี่ยนแปลงอะไรไป “สามีพี่ถูกขังมาห้าปี แต่พี่ก็ไม่เคยรู้สึกท้อ ไม่อยากล้มเลิกนะ ก็ยังยืนอยู่อย่างนี้ ก็บอกเขาว่า ให้เข้มแข็ง”

สเรย์ ยันเองก็เหมือนกัน เธอคอยเล่าเสมอว่าสามีเธอมีเป้าหมาย อยากเห็นกัมพูชาเป็นประเทศที่เคารพสิทธิมนุษยชนและปฏิบัติอย่างประเทศประชาธิปไตยที่แท้จริง ตอนที่พวกเขาเจอกันครั้งแรก จันธีเป็นนักการเมืองฝ่ายค้านและเธอเป็นสมาชิกกลุ่มอาสาที่คอยออกลาดตระเวนเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า

สเรย์ ยันนั้นรักงานเพื่อสังคมมาเสมอตั้งแต่เธอยังเป็นเด็ก เธอบอกว่าเธอกับจันธีนั้นก็ผูกพันกันด้วยความตั้งมั่นตรงนี้

เธอกล่าวว่า ถึงแม้ว่าเธอจะอยู่ใต้แรงกดดัน เนื่องจากสามีอยู่ในเรือนจำและสถานการณ์ทางการเงินของพวกเขา สเรย์ ยันก็ยังคงยืนยันช่วยเขารับใช้ประเทศ เธอสนับสนุนกลุ่มผู้หญิงวันศุกร์เรียกร้องปล่อยตัวสมาชิกฝ่ายค้านทุกคนและสามีเธอที่อยู่ในเรือนจำ

“ถ้าเขาตอบตกลงเข้าร่วม (พรรคที่อยู่ในอำนาจ) พี่ก็จะหย่าเขา” สเรย์ ยันบอก “ตอนเขาเสียอิสระ เขาถามพี่ว่าจุดยืนพี่คืออะไร ตอนนั้นพี่ท้องเจ็ดเดือน พี่ก็บอกไปว่าเป้าหมายเหมือนเดิม อยากก้าวไปข้างหน้า และพี่ไม่ยอมให้เขาไปเข้าพรรคนั้น”

ถึงแม้ว่าสามีของเธอจะต้องถูกคุมขังต่อไปอีกสามปี จันทาก็บอกว่า เธอไม่เคยรู้สึกถูกทอดทิ้งเลย เพราะว่าเธอได้รับความใจดีจากเพื่อนๆ เพื่อนร่วมอุดมการณ์ และแม้แต่คนแปลกหน้าที่คอยส่งข้าว ส่งเงินทุนและกำลังใจมาให้ ให้เธอได้สู้ต่อตามความตั้งใจ 

“พวกเขาไม่ทิ้งเรา เพราะที่เราทำอยู่นี่ก็เพื่อประเทศ” จันทาบอก

 

แก้ไขและเรียบเรียง : แดเนียล คีตัน-โอลเซน

แปล : กุลณัฐ จิระวงศ์อร่าม

พูง วันทา นักข่าวฟรีแลนซ์ชาวกัมพูชาประจำที่พนมเปญ รายงานข่าวเกี่ยวกับประเด็นสิทธิมนุษยชน สังคม สิ่งแวดล้อม รวมถึงการค้าไม้ผิดกฎหมายและการแก้ไขปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

รูน รี ช่างภาพฟรีแลนซ์ประจำที่พนมเปญ ทำงานด้านประเด็นสังคม สิ่งแวดล้อมและเรื่องราวของมนุษย์ งานของเขาเผยแพร่ในสื่อหลายแห่ง เช่น The Wall Street Journal และ Al Jazeera

More Features

Help support our journalism!
Your donation allows us to keep bringing you these important stories
Stay informed!

Get our latest stories direct to your inbox.