ไทยเตรียมนำป่าชายเลนห้าแสนไร่เข้าตลาดคาร์บอน ท่ามกลางความกังวลของชุมชนถึงผลกระทบ

วัชรา คุ้มภัย หรือที่คนแถวนั้นเรียกกันติดปากว่า “โกลา”​ (‘โก’ ในภาษาจีนแปลว่าพี่ชาย) มักสวมรองเท้าบูทเกือบตลอดเวลา ย่ำเท้าบนเลนชื้นแฉะในป่าชายเลนภาคใต้ แทรกตัวผ่านรากอากาศของต้นโกงกางที่กางขาเก้งก้างเหมือนกับหนวดหมึก

เขาเคยเป็นเสมียนบริษัทเหมืองดีบุก พ่วงหารายได้เสริมด้วยการเป็นพ่อค้าคนกลาง รับบริการจัดหาไม้ป่าชายเลนไปทำใช้ประโยชน์​  เรียกได้ว่าเป็นหนึ่งในตัวการตัดไม้ทำลายป่าในระนอง จนกระทั่งปี 2534 ประเทศไทยยกเลิกสัมปทานการทำเหมืองและฟืนในป่าชายเลน วันนี้ ชายร่างเล็กอายุ 68 ทุ่มเทเวลาฟื้นฟูปกป้องระบบนิเวศอันสำคัญแห่งนี้ สอดคล้องกับเป้าหมายที่รัฐบาลไทยตั้งไว้ว่า จะพลิกฟื้นผืนป่าชายเลน 500,000 ไร่ เพื่อประโยชน์ทางคาร์บอนเครดิตให้ได้ภายในปี 2574

มีนาคม  2566 ตำบลบางริ้น บ้านของโกลาเข้าร่วมโครงการ “ป่าชายเลนคาร์บอนเครดิตชุมชน” นับเป็นหนึ่งในชุมชนกลุ่มแรกจากทั้งหมด 98 แห่ง กลุ่มอนุรักษ์ต.บางริ้นดูแลป่าชายเลนที่กระจายตัวอยู่ในสามหมู่บ้าน โดยได้ขึ้นทะเบียนพื้นที่ 1,881 ไร่ในโครงการคาร์บอนเครดิต

“โครงการถือว่าดีเพราะก่อนหน้านี้ชาวบ้านไม่ได้เงินอะไรจากการอนุรักษ์ป่า ตอนนี้ก็ได้เงินมาทำงาน” โกลาว่า

เมืองไทยเปิดให้สัมปทานป่าชายเลนกว่าสามสิบปี ต้นโกงกางถูกตัดไปทำฟืนใช้หุงต้ม ป่าชายเลนถูกถางเพื่อเปิดพื้นที่ทำเหมืองดีบุกกับนากุ้ง หลังจากรัฐบาลยกเลิกสัมปทาน โกลาและชาวบ้านในพื้นที่รอบข้างจึงเริ่มเพาะต้นกล้าและปลูกป่า

ทว่าห่างออกไปเพียง 60 กิโลเมตร รัฐบาลไทยกำลังเตรียมสร้างท่าเรือน้ำลึกที่ชายฝั่งอันดามัน ท่าเรือจะเชื่อมต่อกับมอเตอร์เวย์หกเลนระยะทาง 90 กิโลเมตรที่ทอดตัวไปถึงท่าเรือน้ำลึกอีกฟากชายฝั่งอ่าวไทย โครงการ “แลนด์บริดจ์” จะเป็นเส้นทางขนสินค้าที่ย่นระยะทางการขนส่งทางทะเลเดิมซึ่งต้องอ้อมผ่านแหลมมะละกา นับเป็นกุญแจชิ้นสำคัญของรัฐบาลไทยที่จะเปลี่ยนภาคใต้เป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรม

นักอนุรักษ์จำนวนหนึ่งกังวลว่า แผนฟื้นฟูป่าชายเลน รวมถึงภาคใต้จะถูกบริษัทผู้ก่อมลพิษรายใหญ่ปรับแต่งใช้เป็นส่วนหนึ่งในการฟอกเขียวธุรกิจ – สร้างภาพลักษณ์ว่ารับผิดชอบช่วยลดโลกร้อนแล้ว แต่ว่ากระบวนการผลิตที่ปล่อยมลพิษยังดำเนินไปเช่นเดิม

ระหว่างที่ทั่วโลกกำลังมีกระแสเรียกร้องให้บริษัทต่างๆ ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ในเมืองไทย หลายคนก็ไม่แน่ใจในประสิทธิภาพตลาดคาร์บอนเครดิตนัก ว่าจะสร้างแรงจูงใจให้บรรดาธุรกิจลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในกระบวนการผลิตได้มากน้อยแค่ไหน