Search
Close this search box.

ศาลปกครองไม่รับฟ้องคดีแรงงานข้ามชาติร่วมเลือกตั้งประกันสังคม

ศาลปกครองสูงสุดของไทยไม่รับฟ้องคดีแรงงานข้ามชาติอุทธรณ์เรียกร้องให้ผู้ประกันตนต่างสัญชาติร่วมเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ชี้ว่ายื่นฟ้องช้าเกินกำหนดและไม่ได้คุ้มครองประโยชน์ของสาธารณะ

ภาพ : ลูค ดุกเกิลบี
แรงงานพม่าลำเลียงปลาขึ้นจากท่าเรือภูเก็ต ภาพ : ลูค ดุกเกิลบี

กรุงเทพฯ – ท่ามกลางความคืบหน้าของประกันสังคมที่เปิดให้คนทำงานมีส่วนร่วมบริหารจัดการกองทุนมากขึ้น ศาลปกครองสูงสุดมีคำสั่งไม่รับพิจารณาคำอุทธรณ์ของแรงงานข้ามชาติ เรียกร้องให้ผู้ประกันตนต่างสัญชาติสามารถร่วมเลือกตั้งและสมัครเป็นบอร์ดประกันสังคม

28 มีนาคม ที่ผ่านมา ศาลปกครองสูงสุดมีคำสั่งไม่รับคำอุทธรณ์ของตัวแทนแรงงานข้ามชาติและนักสิทธิแรงงานที่ยื่นฟ้องรัฐมนตรีกระทรวงแรงงาน ซึ่งดูแลการเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคม

กองทุนประกันสังคมตั้งขึ้นโดยแนวคิดเฉลี่ยทุกข์-เฉลี่ยสุขระหว่างแรงงานในไทย โดยมีแรงงานที่ไม่ได้มีสัญชาติไทยสนับสนุนและได้รับสิทธิประโยชน์จากองทุนราว 1.2 ล้านคน นับเป็น 5.2% จากจำนวนผู้ประกันตนทั้งหมด 23 ล้านราย 

คณะกรรมการประกันสังคมทั้ง 21 รายประกอบด้วยตัวแทนจากฝ่ายภาครัฐ ฝ่ายนายจ้างและฝ่ายลูกจ้าง มีหน้าที่ให้คำปรึกษาการบริหารจัดการกองทุนมูลค่า 2.4 พันล้านบาทนี้และสิทธิประโยชน์ของผู้ประกันตน 

การเลือกตั้งบอร์ดจัดขึ้นครั้งแรกในไทยเมื่อ 24 ธันวาคม 2566 โดยนับเป็นครั้งแรกที่ผู้ประกันตนฝ่ายนายจ้างและฝ่ายลูกจ้างมีส่วนร่วมเลือกตั้งตัวแทน หลังจากกองทุนตั้งขึ้นสามสิบปีก่อน คณะกรรมการชุดก่อนหน้านี้ได้รับการแต่งตั้งจากรัฐบาลทหารนำโดยพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ซึ่งนำคณะรักษาความสงบแห่งชาติรัฐประหารเมื่อสิบปีก่อน 

 

ไม่รับคำอุทธรณ์

สืบเนื่องจากคดีนี้ ผู้ฟ้องหกรายประกอบด้วยนักสิทธิแรงงานไทย 4 รายและแรงงานเมียนมากับกัมพูชา ได้ยื่นฟ้องเมื่อ 2 พฤษภาคม 2566 เรียกร้องให้เพิกถอนระเบียบกระทรวงแรงงานที่เกี่ยวข้องกับหลักเกณฑ์การเลือกตั้งและจัดให้มีการเลือกตั้งผู้แทนที่เปิดรับผู้สมัครอย่างมีส่วนร่วมแท้จริง

สิ้นเดือนพฤษภาคม ศาลปกครองชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับฟ้องคำร้องดังกล่าว ให้เหตุผลว่าเป็นกรณีที่เกี่ยวข้องกับคดีแรงงาน ซึ่งอยู่ในอำนาจการดูแลของศาลแรงงาน จึงอยู่นอกเหนืออำนาจของศาลปกครอง ในการพิจารณาครั้งล่าสุดนี้ ศาลปกครองสูงสุดได้ยืนคำสั่งตามศาลชั้นต้น เสริมเหตุผลว่าผู้ฟ้องได้ยื่นคำฟ้องต่อศาลช้าเกินเวลาเก้าสิบวันนับตั้งแต่ระเบียบหลักเกณฑ์การเลือกตั้งประกาศใช้ 

ตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง 2542 ผู้ฟ้องคดีต้องยื่นฟ้องต่อศาลชั้นต้นภายในเก้าสิบวันนับแต่วันที่รู้หรือควรรู้ถึงเหตุแห่งการฟ้องคดี ในกรณีนี้ ระเบียบการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 8 กรกฎาคม 2564 โดยกระทรวงแรงงาน มาตรา 16 กำหนดหลักเกณฑ์ผู้เลือกตั้งและผู้สมัครคณะกรรมการต้องมีสัญชาติไทย

“รู้สึกเสียใจ แรงงานข้ามชาติก็สมทบประกันสังคมทุกเดือน แต่เราไม่ได้มีสิทธิเลือกตั้ง” นาน ทานด้า ตุน แรงงานหญิงชาวเมียนมาที่ร่วมฟังผลพิจารณากล่าว “เราไม่รู้ด้วยซ้ำว่าจะมีการเลือกตั้งเพราะว่าประกาศ กฎหมายเขียนเป็นภาษาไทยหมด”

ศาลยังพิจารณาว่าคดีนี้ไม่เข้าข่ายที่ศาลจะรับพิจารณาพ้นระยะเวลา 90 วัน ข้อยกเว้นทางกฎหมายซึ่งใช้สำหรับคดีที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองประโยชน์สาธารณะ 

เดินหน้าคุ้มครองสิทธิแรงงานข้ามชาติ

นอกจากคดีนี้แล้ว การยกระดับสิทธิแรงงานข้ามชาติในประกันสังคมเริ่มมีบทบาทมากขึ้น 

พฤศจิกายน 2565 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนได้พิจารณากรณีการเลือกตั้งประกันสังคมนี้และมีมติประชุมว่าระเบียบกำหนดการหลักเกณฑ์การเลือกตั้ง “เป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรม ละเมิดสิทธิแรงงานต่างด้าว” และ “ไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์กฎหมายประกันสังคมที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงของฝ่ายนายจ้างและลูกจ้าง”

ผลเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมครั้งนี้ นักสิทธิแรงงานทีม “ประกันสังคมก้าวหน้า” ได้กวาดตำแหน่งฝ่ายลูกจ้างเกือบทั้งหมด หนึ่งในคณะกรรมการประกันสังคมคนใหม่คือ ศิววงศ์ สุขทวี ที่ปรึกษาเครือข่ายองค์กรด้านประชากรข้ามชาติ (MWG) ซึ่งสัญญาว่าจะนำข้อกังวลของผู้ประกันตนต่างสัญชาติมาร่วมออกแบบการบริหารจัดการกองทุนประกันสังคม

ประเทศไทยมีแรงงานข้ามชาติมากกว่าสามล้านคน นับเป็น 8.4% ของแรงงานทั้งหมด แต่ความเป็นจริง อาจจะมีมากกว่านั้น เนื่องจากแรงงานหลายคนไม่มีเอกสารหรือบันทึกอยู่ในระบบ เครือข่ายเพื่อผู้ลี้ภัยชาวเมียนมา (MRN) เผยรายงานศึกษาใหม่ พบว่ามีคนพม่าประมาณหนึ่งพันคนเดินทางเข้าไทยในหนึ่งวัน ทั้งมีเอกสารและไม่มีเอกสาร เพื่อหนีภัยความขัดแย้ง การใช้ความรุนแรงและปัญหาเศรษฐกิจในประเทศ รายงานประเมินว่าจะมีคนพม่าที่เข้าไทยมาเพิ่มขึ้นจำนวนมากหลังช่วงสงกรานต์ซึ่งกองทัพพม่าประกาศเกณฑ์ทหารคนหนุ่มสาว