กลับบ้านไปก็ไม่มีงานทำ

หลังกลับมายังกัมพูชา วุธยังคงหางานเพื่อเลี้ยงดูครอบครัว แต่ก็ไม่ง่ายเลย

องค์กรสิทธิแรงงาน CENTRAL ทำแบบสำรวจแรงงานเขมรกว่า 700 คน ซึ่งเดินทางกลับเขตชนบทตามแนวชายแดนไทย-กัมพูชา แม้ว่ารัฐบาลกัมพูชาจะรับปากว่ามีตำแหน่งงานรองรับคนคืนถิ่นอยู่ถึง 200,000 ตำแหน่ง แต่ก็ยังไม่มีงานมากพอสำหรับทุกคน อีกทั้งงานที่ประชาสัมพันธ์นั้นก็เป็นงานในอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่ม ซึ่งคนงานที่เดินทางกลับมาอย่างวุธ ซึ่งทำงานในภาคอุตสาหกรรมก่อสร้างและเกษตรขาดทักษะ

ภายในสองอาทิตย์หลังจากกลับมายังกัมพูชา โสวันนะ ผู้เป็นภรรยาได้งานขายอาหารรถเข็น แต่เธอก็ลาออกภายในเวลาไม่ถึงสองสัปดาห์หลังจากนั้น เธอเล่าว่า ถูกบังคับให้ต้องทำงานตั้งแต่เช้าจนถึงเที่ยงคืนโดยไม่มีวันหยุด

“ทำงานไปได้สิบวันฉันก็ลาออกแล้ว และนายจ้างของฉัน ซึ่งตกลงจ้าง 700,000 เรียลกัมพูชา (5,690 บาท) ต่อเดือน ก็ให้ค่าจ้างจริงๆ แค่ 200,000 เรียล (1,625 บาท) เท่านั้น” เธอกล่าว

ในวันนี้ วุธกับโสวันนะต้องหางานทำในกัมพูชา เหตุผลหลักก็คือต้องหาเงินมาคืนหนี้ พวกเขายังมีเวลาเหลืออีกสามปี โดยต้องใช้เงินคืนราว 800,000 เรียลต่อเดือน (ประมาณ 6,500 บาท) “เขาตกลงเลื่อนกำหนดใช้หนี้ให้ตอนที่เราขอไป แต่เราก็ต้องจ่ายเงินสองเท่าหลายเดือนหลังจากนี้” โสวันนะเล่า

“หากเราพิจารณาอัตราการจ้างงานในประเทศกัมพูชา ซึ่งโตปีละประมาณ 2.5% จะพบว่าไม่ได้สอดคล้องกับจำนวนคนเดินทางกลับประเทศที่สูงลิ่วเลย” ฐาโรจากองค์กร CENTRAL กล่าว “หากคนงานยังคงว่างงานต่อไปโดยไม่ได้การช่วยเหลืออย่างเร่งด่วน ก็เสี่ยงต้องอพยพไปไทยเพื่อหางานทำอีกครั้งหนึ่ง เป็นไปได้สูงว่า จะลับลอบข้ามชายแดนผิดกฎหมายผ่านนายหน้า เสี่ยงเผชิญการขูดรีด”

ไม่กี่เดือนหลังจากการอพยพครั้งใหญ่ปีนี้ มีรายงานว่า คนงานชาวกัมพูชาบางส่วนได้ข้ามชายแดน ผิดกฎหมายหรือบินกลับมายังประเทศไทยเพื่อหางานทำแล้ว ในขณะที่คนงานชาวกัมพูชาต้องการค่าแรงที่พอกิน ทางผู้ว่าจ้างชาวไทยเองก็ประกอบกิจการได้ยากลำบาก หากปราศจากพวกเขาเช่นกัน โดยเฉพาะตามไซต์ก่อสร้าง ไร่อ้อยและสวนลองกอง

จากการทำแบบสอบถามเจ้าของธุรกิจชาวไทยกว่า 180 รายโดยกลุ่มนายจ้างสีขาว เมื่อเดือนสิงหาคม พบว่าผู้ว่าจ้างชาวไทยกว่า 70% ประสบปัญหาขาดแคลนแรงงาน หลังแรงงานเขมรอพยพกลับบ้าน คณะรัฐมนตรีไทยได้อนุมัติให้คนงานอพยพสามารถต่ออายุใบอนุญาตทำงานได้อีกหนึ่งปี แทนการเดินทางกลับประเทศเพื่อไปทำเอกสารใหม่ตามปกติ เพื่อรับมือกับปัญหาขาดแคลนแรงงาน ทว่า เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านนี้ ท่ามกลางความตึงเครียดบริเวณชายแดนที่ปะทุขึ้นมาใหม่อีกครั้ง นายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล ก็ได้ยกเลิกข้ออนุมัตินี้ ส่งผลกระทบต่อคนงานชาวกัมพูชาราว 100,000 คน

ในตอนนี้ ประเทศไทยกำลังเปลี่ยนมาใช้แรงงานจากค่ายผู้ลี้ภัยบริเวณชายแดนเมียนมาและประเทศอื่นๆ แต่อุตสาหกรรมที่ต้องอาศัยแรงงานที่ชาวกัมพูชามีทักษะคุ้นชินต่างก็ประสบปัญหากับการเปลี่ยนผ่านนี้ทั้งสิ้น