พ.ร.บ. นี้จะสร้างความเปลี่ยนแปลงได้แค่ไหน

แนวคิดเบื้องหลังพระราชบัญญัตินี้ที่สุดแล้วก็คือการช่วยชีวิตผู้คนนั่นเอง ในการออกกฎหมายให้มีการลงโทษ นั่นหมายความว่า บริษัทผู้ก่อมลพิษรายใหญ่ย่อมต้องลดการปล่อยมลพิษลงบ้าง ซึ่งจะช่วยลดระดับฝุ่น PM2.5 ในชั้นบรรยากาศ ทั้งหมดนี้จะลดปริมาณฝุ่นที่ผู้คนต้องเผชิญและปกป้องพวกเขาจากความเจ็บป่วยที่มาพร้อมกับมลพิษทางอากาศ

รศ. ดร. วิษณุ อรรถวานิช นักเศรษฐศาสตร์สิ่งแวดล้อมจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ คือหนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้งกลุ่มเครือข่ายอากาศสะอาดและหนึ่งในคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างฯ วิศณุกล่าวไว้ว่า นอกเหนือจากการช่วยชีวิตผู้คนแล้ว พระราชบัญญัตินี้จะช่วยลดความเสียหายทางเศรษฐกิจให้กับประเทศไทยด้วย ในปี 2567 ทางสาธารณสุขต้องอาศัยงบประมาณกว่า 3,000 ล้านบาทในการรับมือกับความเจ็บป่วยจากมลพิษเหล่านี้ นอกจากนี้ยังมีความเสียหายทางเศรษฐกิจจากการที่พนักงานไม่สามารถเข้าทำงานได้ เนื่องด้วยเงื่อนไขทางสุขภาพที่ย่ำแย่เช่นนี้ด้วย 

วิษณุกล่าวว่า หากปราศจากนโยบายเชิงรุกในการรับมือกับปัญหามลพิษดังกล่าว ความเสียหายจะยิ่งทวีคูณมากขึ้นเท่านั้น โดยเขาอธิบายเพิ่มเติมว่า ในปัจจุบันประเทศไทยมีประชากรเด็กราว 13.4 ล้านคน 

“หากอากาศบ้านเราเต็มไปด้วยมลพิษ…เด็กๆ ก็จะล้มป่วย และเมื่อพวกเขาโตขึ้น ก็จะมีศักยภาพในการทำงานต่ำลง และเราก็จะมีทรัพยากรทุนมนุษย์น้อยลงด้วย”

แล้วกระแสต่อต้านเป็นอย่างไร

แม้ว่าผลดีจากพระราชบัญญัตินี้จะเห็นกันได้ชัดเจนแล้ว แต่ปัญหามลพิษทางอากาศก็ยังคงนับว่าเป็นเรื่องละเอียดอ่อน กลุ่มผลักดันพระราชบัญญัติเองก็ต้องใช้ความพยายามอย่างถึงที่สุด พวกเขาบรรยายไว้ว่า ในระหว่างการประชุมคณะกรรมาธิการวิสามัญนั้น บางครั้งก็มีการโต้แย้งส่วนสำคัญในพระราชบัญญัติอย่างดุเดือดร้ายแรง คณะกรรมาธิการต้องแสวงหาความเข้าใจร่วมกันว่าด้วยอากาศสะอาด แจกแจงเค้าโครงบทบาทหน้าที่ของปัจเจกบุคคลและบริษัทต่างๆ ในการลดปริมาณมลพิษ และเสนอแนะแนวทางที่องค์กรควบคุมมลพิษจะสามารถเฝ้าระวังและระบุระดับปริมาณ PM2.5 ได้ดีขึ้นด้วย ไม่ว่าจะผ่านการตั้งเกณฑ์ค่าปรับ การแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ตรวจวัดมลพิษทางอากาศ หรือมอบความรับผิดชอบให้กับกลุ่มองค์กรท้องถิ่น