ปัตตานีและยะลา – “ตอนเช้าเด็กๆ หิว แต่ไม่มีอาหารให้ ต้องออกไปซื้อให้ลูกเอง วันไหนไม่มีเงินก็ต้องอด รอถึงเที่ยงถึงจะได้กินจากศูนย์” ก๊ะ (นามสมมุติ) อายุ 47 ปี หนึ่งในผู้ประสบอุทกภัยกว่า 70 คน ณ ศูนย์พักพิงโรงเรียนเทศบาล 5 จังหวัดปัตตานี บอกกับ HaRDstories 

ตั้งแต่วันที่ 23 พฤศจิกายน ตลอดจนทั้งสัปดาห์ที่ผ่านมา ภาคใต้เผชิญน้ำท่วมรุนแรง หลายพื้นที่ในสามจังหวัดชายแดนใต้ รวมถึงอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา จมอยู่ใต้น้ำ ถนนหลายสายถูกตัดขาด หลายครอบครัวร้องขอความช่วยเหลือผ่านโซเชียลมีเดียเพราะไม่สามารถอพยพออกจากบ้านได้ เนื่องจากกระแสน้ำที่ไหลแรงและเพิ่มระดับขึ้นฉับพลัน พื้นที่อำเภอทุ่งยางแดงและอำเภอสายบุรี จังหวัดปัตตานีก็เผชิญสถานการณ์คล้ายกัน

ศูนย์พักพิงคือพื้นที่ที่รัฐตั้งขึ้นเพื่อเป็น “สถานที่ที่ปลอดภัยที่สุดในภาวะฉุกเฉิน” แต่เมื่อผู้คนจากหลายชุมชนในยะลา-ปัตตานี อพยพเข้ามาหลบภัยน้ำท่วม สิ่งที่พวกเขาพบกลับไม่ใช่ความพร้อม หากเป็นเพียงเสื่อผืนบางบนพื้นซีเมนต์ อาหารเพียงวันละสองมื้อ และไร้ของใช้จำเป็นพื้นฐานโดยเฉพาะสำหรับเด็กและผู้หญิง

ความเปราะบางในศูนย์พักพิงผู้ประสบอุทกภัย : เสียงจากศูนย์พักพิงยะลา-ปัตตานี

นูรวัยดา ลาเต๊ะ อายุ 15 ปี นักเรียนชั้น ม.3 โรงเรียนเทศบาล 5 เล่าถึงประสบการณ์จากศูนย์พักพิงน้ำท่วมปีที่แล้วว่า “ปีแรกหนูไม่มีประสบการณ์ เสื้อผ้าก็ชื้นจากการเดินลุยน้ำเข้ามา คืนแรกต้องนอนบนพื้นเปล่า ไม่มีเสื่อ ไม่มีอะไรเลย มีแค่เสื้อกันหนาวตัวเดียว เช้าขึ้นเลยต้องออกไปซื้อเสื่อมาใช้เอง”

ปีนี้เธอเตรียมตัวดีขึ้น “หนูเอาเสื่อมาด้วยเลย เพราะรู้อยู่แล้วว่าศูนย์ไม่ได้เตรียมไว้ให้ และไม่อยาก ลำบากเหมือนปีที่แล้ว” ประสบการณ์นี้สะท้อนว่า เยาวชนต้องรับมือกับสถานการณ์ฉุกเฉินด้วยตนเอง ทั้งที่ควรได้รับการปกป้องและสนับสนุนจากระบบศูนย์พักพิงอย่างเพียงพอ 

ด้านรอสะนี หมันหลี อายุ 39 ปี แม่เลี้ยงเดี่ยวลูกสามคนที่อาศัยอยู่ในศูนย์เดียวกัน เล่าว่า “น้ำท่วมมิดบ้าน ต้องรีบพาลูกหนีออกมาก่อน ไม่มีอะไรติดตัวเลย นมลูก แพมเพิสก็ไม่มี รายได้ก็หาย เพราะออกไปทำงานไม่ได้” 

ขณะที่นูรฟาเดีย หะยีอาซา อายุ 16 ปี นักเรียน ม.6 โรงเรียนศาสนูปถัมภ์ เมืองบานา จังหวัดปัตตานี เล่าว่า “ปีนี้เพิ่งมาอยู่ศูนย์ครั้งแรก พอมาเห็นของจริงก็รู้เลยว่าสถานพักพิงยังขาดหลายอย่าง โดยเฉพาะของจำเป็นสำหรับผู้หญิง เช่น ผ้าอนามัย”

สิ่งที่ทำให้เธอกังวลที่สุดคือความไม่ปลอดภัย เธอเล่าเพิ่มเติมว่า “หนูรู้สึกเขินและไม่ค่อยปลอดภัย เพราะเราโตแล้ว แต่จุดที่พักยังไม่มีการแยกชายหญิงเป็นสัดส่วน… บางครอบครัวต้องใช้เสื่อผืนเดียวกันเพราะมีของมาน้อย หนูอยากให้มีระบบรองรับผู้หญิงมากกว่านี้ เวลาฉุกเฉินจะได้รู้สึกสบายใจขึ้นค่ะ”

เช่นเดียวกับก๊ะ ที่เรื่องความปลอดภัยในยามกลางคืนเป็นอีกประเด็นที่เธอกังวล ก๊ะบอกว่า “กลางคืนไม่มีเจ้าหน้าที่เฝ้า มีแค่ยามอยู่หน้าประตูข้างนอก เราต้องดูแลกันเอง”