Search
Close this search box.

ชาวด่านขุนทดปิดถนน-วอนหยุดขยายพื้นที่เหมืองโพแทชอีสาน

ชาวด่านขุนทดหลายร้อยปิดถนนเข้าเหมืองโพแทช ผู้ว่าโคราชพบผู้ชุมนุม สัญญาส่งเรื่องต่อให้กพร.หยุดขยายพื้นที่เหมืองและฟื้นฟูสภาพแวดล้อม 

© ลูค ดุกเกิลบี/HaRDstories
พื้นที่เกษตรที่เคยอุดสมบูรณ์ถูกทิ้งร้างและเพาะปลูกไม่ได้เพราะปัญหาดินเค็มรุนแรง อาคารที่ตั้งเหมืองโพแทชซึ่งชุมชนเชื่อว่าเป็นต้นเหตุการปนเปื้อนตั้งอยู่ด้านหลังที่ดิน ภาพ : ลูค ดุกเกิลบี/HaRDstories

นครราชสีมา – 20 มีนาคม ที่ผ่านมา ชาวบ้านกลุ่มฅนรักษ์บ้านเกิดด่านขุนทดหลายร้อยชุมนุมปิดถนนทางเข้าเหมืองโพแทช บนถนนสายชัยภูมิ-สีคิ้ว หน้าปากทางต.หนองไทร เรียกร้องให้ปิดเหมืองและผู้ว่าราชการจังหวัดแก้ไขปัญหามลพิษปนเปื้อนตั้งแต่เหมืองเปิดทำการแล้วเจ็ดปี

ชาวบ้านที่อ.ด่านขุนทด กังวลว่าการทำเหมืองโพแพชได้มีการรั่วไหล ส่งผลกระทบต่อแหล่งน้ำดื่มน้ำใช้ของชุมชนรอบข้าง ทำให้นาข้าว ไร่ข้าวโพด อ้อยและสวนมะม่วงปลูกไม่ได้เพราะดินปนเปื้อนความเค็มสูง พบว่าไร่สวนวันนี้เต็มไปด้วยคราบเกลือและพืชยืนต้นตาย นอกจากนี้ ยังไม่สามารถนำน้ำใต้ดินมาผลิตน้ำประปาใช้ได้ ทำให้ต้องแบกรับต้นทุนค่าใช้น้ำเพิ่มขึ้น 

 

ผลวิเคราะห์วิทยาศาสตร์ยืนยันความเค็มสูง

ผลตรวจวิเคราะห์ตัวอย่างดินและน้ำในพื้นที่โดยรอบพื้นที่เหมืองโพแทช โดยสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 11 (นครราชสีมา) ยืนยันความกังวลของชุมชนเรื่องระดับความเค็มที่สูงผิดปกติ ซึ่งนอกจากส่งผลต่อคุณภาพดิน ยังทำให้อาคารบ้านเรือนบริเวณใกล้เคียงทรุดพัง

สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ได้ร่วมสนับสนุนการศึกษาวิเคราะห์ พบตัวอย่างดินและน้ำมีปริมาณเกลือโซเดียมคลอไรด์สูงมาก และมีการปนเปื้อนโพแทสเซียมคลอไรด์ที่ผิดปกติ

“แต่ก่อนคิดว่าเขาจะมาสร้างความเจริญให้เรา พอได้ลงมาก็ตกใจที่ได้เห็นผลกระทบขนาดนี้” ธนาวรรณ ไกนอก เจ้าของที่ดินที่ได้รับผลกระทบและลุกขึ้นคัดค้านโครงการเหมือนกล่าวในการสัมภาษณ์ครั้งก่อนกับ HaRDstories

 

คัดค้านโครงการเหมือง

ภาคอีสานตั้งอยู่บนแหล่งแร่โพแทชใต้ดินซึ่งเกิดจากการสะสมของแร่โพแทสเซียมและโซเดียม โดยไทยได้เริ่มสำรวจเมื่อช่วงปี 2510 และพบว่ามีปริมาณมากและศักยภาพเพียงพอในทางเศรษฐกิจ ใช้ผลิตปุ๋ยสำหรับภาคเกษตรในไทยและส่งออกต่างประเทศ

การชุมนุมประท้วงรอบนี้สืบเนื่องมาจากข่าวการขยายพื้นที่ทำเหมือง ซึ่งมีแผนขุดเจาะอุโมงค์แนวแปลงใหม่ โดยที่ไม่ได้มีการศึกษาผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม 

วิธีทำเหมืองซึ่งใช้กันอย่างแพร่หลายนั้นคือการทำเหมืองละลาย (Solution Mining) ซึ่งจะอัดน้ำจืดลงไปในโพรงเกลือเพื่อละลายเกลือหินโพแทชและได้น้ำเกลือออกมา ถึงแม้ว่าวิธีการนี้จะมีประสิทธิภาพ แต่ก็เสี่ยงเกิดผลกระทบจากสิ่งแวดล้อม เช่น ความเค็มปนเปื้อนแหล่งน้ำใต้ดินและกระทบกับระบบนิเวศของสิ่งมีชีวิตในพื้นที่

เหมืองโพแทชด่านขุนทดเป็นเหมืองโพแทชแห่งเดียวในไทยที่เปิดทำการในปัจจุบัน นอกจากนี้ยังมีโครงการเหมืองโพแทชอีกสองที่ ได้แก่ ​ จ.ชัยภูมิและจ.อุดรธานี แต่โครงการทั้งสองแห่ง ต้องเผชิญกับปัญหาเรื่องเงินทุน อุปสรรคด้านกฎหมายข้อบังคับ รวมทั้งถูกประชาชนในพื้นที่ต่อต้าน ทำให้ยังไม่สามารถดำเนินการเปิดเหมืองได้

อ่านบทความเชิงลึกเรื่องเหมืองโพแทช “ผลกระทบที่แสนเค็มกับคำถามถึงการเดินหน้าเหมืองโพแทชในอีสาน” 

 

ผู้ว่าโคราชรับปากหาทางแก้ไขต่อ

การชุมนุมครั้งล่าสุดมีผู้เข้าร่วมจำนวนมาก สยาม ศิริมงคล ผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมาได้เดินทางไปรับฟังความกังวลของผู้ชุมนุม ซึ่งเรียกร้องให้หยุดการขยายพื้นที่เหมืองและฟื้นฟูสภาพแวดล้อม 

ผู้ว่าราชการจังหวัดเผยว่าตนมีอำนาจจำกัด ไม่สามารถสั่งปิดเหมืองได้ และได้ข้อตกลงร่วมกับผู้ชุมนุมว่าจะรวบรวมข้อกังวลและข้อเรียกร้องของชาวบ้านส่งให้กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ (กพร.)

“ถ้าเราไม่สู้ ผลกระทบจะยิ่งเลวร้ายกว่านี้” ธนาวรรณ ไกนอก กล่าวในบทสัมภาษณ์กับ HaRDstories เกี่ยวกับประสบการณ์ของเธอ “เราต้องสู้เพื่อให้สังคมเห็นสิ่งที่เกิดขึ้นกับเรา เป็นตัวอย่างไม่ให้ไปเกิดขึ้นกับพื้นที่อื่นในอีสานอีก”