รายได้หายไปกับน้ำ

รายงานยังพบว่าน้ำท่วมทำให้คนในชุมชนกว่า 96% ไม่มีรายได้ในช่วงน้ำท่วม

“เนื่องจากคนส่วนใหญ่ในพื้นที่ป้องกันน้ำท่วมเป็นเกษตรกร การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการทำเกษตรจึงเป็นอีกปัญหาสำคัญที่พวกเขาต้องเผชิญ” เรณูกล่าว

นาข้าวในพื้นที่ทุ่งรับน้ำมักจะจมอยู่ใต้น้ำท่วมลึกถึงห้าเมตร ยิ่งไปกว่านั้น เนื่องจากต้องใช้เวลากว่าสี่เดือนกว่าน้ำจะระบายออกหมดจากที่นาจนพร้อมที่จะเพาะปลูกใหม่อีกครั้ง ชาวนาจึงต้องปรับเปลี่ยนรอบการทำเกษตรใหม่ตามที่กรมชลประทานกำหนด

โดยการปรับเปลี่ยนรอบการทำเกษตรใหม่ ชาวนาจะต้องลดรอบการปลูกข้าวประจำปีจากสามครั้งเหลือเพียงสองครั้ง คือหนึ่งครั้งในเดือนธันวาคมและอีกครั้งในเดือนเมษายน

ภายใต้ตารางการทำนาใหม่ เกษตรกรต้องเก็บเกี่ยวผลผลิตทั้งหมดภายในกลางเดือนกันยายนเพื่อหลีกเลี่ยงความเสียหายต่อพืชผลและเคลียร์พื้นที่เพื่อกักเก็บน้ำท่วม

อย่างไรก็ตาม เรณูกล่าวว่าปฏิทินการทำเกษตรใหม่มีปัญหาหลายประการ เพราะไม่เพียงแต่ชาวนาจะมีรายได้จากการเพาะปลูกลดลงจากการลดรอบการเพาะปลูก แต่ยังประสบปัญหาขาดแคลนน้ำ ซึ่งทำให้การเพาะปลูกล่าช้าและเสี่ยงต่อการพลาดกำหนดเส้นตายการเก็บเกี่ยวในช่วงกลางเดือนกันยายนอีกด้วย

“ชาวนาในทุ่งรับน้ำมักเจอปัญหาขาดแคลนน้ำ เพราะแม้ว่าพื้นที่เพาะปลูกของเราจะใช้เป็นพื้นที่กักเก็บน้ำท่วมเป็นเวลาหลายเดือน แต่น้ำในทุ่งรับน้ำทั้งหมดจะถูกระบายออกหลังจากหมดหน้าน้ำ ส่งผลให้ชาวนาต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมในการสูบน้ำจากคลองชลประทานเพื่อเริ่มการเพาะปลูก” เธอกล่าว

เสียงเรียกร้องสิทธิจัดการร่วม

ปุ้ย แสงนาค นักกิจกรรมชาว อ.บางซ้าย จ.พระนครศรีอยุธยา ผู้ที่แข็งขันในการเรียกร้องสิทธิการจัดการน้ำท่วมในอยุธยา ชี้ว่า การจัดการน้ำอย่างไม่เป็นธรรมโดยภาครัฐคือปัจจัยหลักที่ทำให้บ้านเกิดของเขาต้องเผชิญน้ำท่วมหนักซ้ำซากทุกปี

“การควบคุมและจัดการน้ำถูกกำหนดโดยนโยบายอำนาจรวมศูนย์ที่เอื้อประโยชน์ต่อภาคอุตสาหกรรมและธุรกิจในเมือง” ปุ้ย กล่าว “ด้วยเหตุนี้ โครงสร้างพื้นฐานด้านการป้องกันน้ำท่วมและการชลประทานจึงมุ่งเน้นเอื้อประโยชน์ต่อผู้คนในเมือง มากกว่าที่จะบรรเทาปัญหาของชาวบ้านยากจนในพื้นที่ชนบท”

เขามองว่าความไม่เท่าเทียมกันในการจัดการน้ำเป็นสาเหตุของความเหลื่อมล้ำที่เพิ่มมากขึ้นในสังคมและความเสี่ยงต่อความขัดแย้งเรื่องน้ำที่จะยิ่งขยายวง